Altında “ayar”, bir alaşımın ne kadar saf altın içerdiğini gösterir. 24 ayar sistemi toplam 24 birim üzerinden değerlendirme yapar; milyem sistemi ise oranı binde olarak ifade eder. Bu iki gösterim, 14, 18, 22 ve 24 ayar altın arasındaki temel farkı anlamayı kolaylaştırır.
Ayar ve milyem ilişkisi
Ayar değeri 24’e bölündüğünde yaklaşık saflık oranı bulunur. Kuyumculukta yaygın karşılıklar 14 ayar için 585, 18 ayar için 750, 22 ayar için 916 ve 24 ayar için 995–999,9 milyem aralığıdır. Üretim standardı ve ölçüm toleransı nedeniyle damga değerleri ürün belgeleriyle birlikte değerlendirilir.
14 ayar altın
14 ayar altın yaklaşık yüzde 58,5 saf altın içerir. Kalan bölüm bakır, gümüş veya başka uygun metallerden oluşabilir. Alaşım oranının yüksek olması farklı renklerin elde edilmesini ve günlük kullanıma uygun dayanıklılığı destekler. Yüzük, küpe, kolye ve bilekliklerde sık görülür. Bu özellikler fiyat veya değer üstünlüğü anlamına gelmez.
18 ayar altın
18 ayar altının yaklaşık yüzde 75’i saf altındır. Mücevher üretiminde saflık ile biçimlendirme özellikleri arasında farklı bir denge sunar. Sarı, beyaz veya pembe ton, kullanılan alaşım metallerine ve yüzey işlemine göre değişebilir. Taşlı ürünlerde taşın türü ve montür işçiliği toplam fiyatın ayrı bileşenleridir.
22 ayar altın
22 ayar altın yaklaşık yüzde 91,6 saf altın içerir. Bileziklerde ve ziynet altınlarında yaygın olarak kullanılır. Saflık arttıkça metal daha yumuşak hâle geldiği için tasarım ve kullanım biçimi önem kazanır. 22 ayar damgası çoğunlukla 916 olarak görülür.
24 ayar altın
24 ayar, saf altına en yakın grubu ifade eder. Rafineri ve ürün standardına göre 995, 999 veya 999,9 gibi milyem değerleri görülebilir. Yumuşak yapısı nedeniyle her takı tasarımında kullanılmaz. Külçe veya gram altın ürünlerinde üretici, ağırlık ve saflık bilgilerinin birlikte incelenmesi gerekir.
Renk neden ayarı tek başına göstermez?
Altının tonu; bakır, gümüş, paladyum gibi alaşım metalleri ile kaplama ve yüzey işlemlerinden etkilenir. Bu nedenle yalnızca renge bakarak ayar belirlenemez. Damga ve belge yol gösterir; kesinlik gerektiğinde profesyonel analiz yapılır.
Fiyat hesabında ayarın rolü
Yaklaşık saf altın miktarı, toplam gram ile saflık oranının çarpılmasıyla hesaplanabilir. Ancak nihai fiyatta güncel altın fiyatları, işçilik, taşlar, marka veya tasarım özellikleri ve alış-satış farkı da etkili olabilir. Farklı ayarlardaki ürünleri yalnızca toplam gram üzerinden karşılaştırmak bu nedenle eksik kalır.
Kısa kontrol listesi
- Ayar ve milyem damgası nedir?
- Net altın ağırlığı nasıl belirtilmiştir?
- Taş veya altın dışı parça var mıdır?
- İşçilik ve diğer maliyetler nasıl gösterilmiştir?
- Belge bilgileri ürünle uyumlu mudur?
Özeller Kuyumculuk üzerindeki bilgiler, bu kavramların genel çerçevede incelenmesine yardımcı olur.
İlgili altın rehberleri
- 22 ayar bilezik fiyatını etkileyen unsurlar
- Gram altın ve çeyrek altın farkları
- Altın alımında ayar, işçilik ve belge kavramları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım, alım-satım veya ürün tercihi tavsiyesi değildir.
